Onrechtmatig ontvangen geld

Recent berichtte de Amerikaanse tabloid New York Post over een koppel dat per abuis zo’n 120.000 dollar op hun rekening had ontvangen. Een foutje van de bank, zo bleek. Toen de bank drie weken later hun fout inzag, bleek dat geld al helemaal te zijn opgesoupeerd aan shoppen. Het koppel riskeert nu een gevangenisstraf. Maar hoe zit dat in België: moet je onrechtmatig ontvangen geld teruggeven en mag je in afwachting het geld beleggen? Een instant antwoord op die vraag is er niet. Het is onder andere afhankelijk van de vraag of je al dan niet te goeder trouw was.

Verplicht teruggeven onverschuldigde betaling

Ook in België is het verplicht om een onverschuldigde betaling terug te geven. Er moet dan wel sprake zijn van een betaling die bovendien ook onverschuldigd is. Of: er mag geen oorzaak aan de betaling voorafgaan. Wanneer jouw grootmoeder jou een mooie schenking doet, ben je dus niet verplicht om dat terug te geven. In dat geval is de schenking de oorzaak van de betaling. Ook wanneer je een verjaarde factuur betaalt, gaat het niet om een onverschuldigde betaling omdat er wel nog steeds een oorzaak is.

Wanneer de bank daarentegen een fout maakt of iemand een foutief rekeningnummer intikt, is er wel sprake van een betaling zonder oorzaak. Of toch in de verhouding tussen jou en de tegenpartij. Dan moet jij het ontvangen bedrag in principe terugbetalen. De tegenpartij hoeft dat niet vandaag of morgen op te merken, want de wetgever kent een verjaringstermijn van tien jaar toe. Dat geeft de betaler voldoende tijd om zijn fout op te merken, terwijl de ontvanger decennia later niet nog voor financiële problemen moet komen te staan ten gevolge van een onopgemerkte onverschuldigde betaling. Dat is althans de theorie want in sommige gevallen is er wel een kortere verjaringstermijn van toepassing.

Wat met de interesten op het onrechtmatig ontvangen geld?

Ontvang je ineens 100.000 euro op jouw rekening? Wees er dan maar vrij zeker van dat binnen de tien jaar de effectieve eigenaar komt aankloppen. In de tussentijd kan je het natuurlijk wel op jouw zichtrekening laten staan. Zelfs aan de laagste rentevoet in België genereert dat bedrag meer dan honderd euro per jaar. Plaats je het onrechtmatig ontvangen geld op een spaarboekje met een financieel aangenamere rentevoet? Dan kan de winst natuurlijk veel hoger oplopen. Handig, want indien je te goeder trouw bent hoef je de vruchten van de onverschuldigde betaling niet door te storten. Dat wil zeggen dat je de interesten gewoon mag houden.

Lees ook: Waarom de lage spaarrente voor jou misschien goed nieuws is

Beleggen in aandelen of het plaatsen op een termijnrekening doe je echter beter niet. Want eenmaal je een ingebrekestelling in de bus krijgt, heeft de oorspronkelijke eigenaar recht op een moratoire interest. Die moratoire interest begint te lopen vanaf het moment van de ingebrekestelling. Op dit moment bedraagt de moratoire interestvoet 2%. En zo’n aangename interestvoet zal geen enkele bank jou op dit moment garanderen. Je doet er met andere woorden goed aan om het basisbedrag zo snel mogelijk na de ingebrekestelling over te boeken. Als je het niet meteen beschikbaar hebt, kan jou dat per slot van rekening veel kosten.

Lees ook: Dit zijn de voor-en nadelen van een termijnrekening

Alleen maar als je te goeder trouw bent

Bovenstaande regeling geldt alleen wanneer je te goeder trouw bent. Ben je daarentegen te kwader trouw? Dan begint de wettelijke interest ook eerder al te lopen. Net daarom is het toch opletten geblazen. Vooral bij grote betalingen die de gemiddelde transacties op jouw rekening ver overschrijden, zal een rechter aannemen dat je wel degelijk op de hoogte was van het onrechtmatig karakter. Natuurlijk staat niets of niemand jou in de weg om het ook dan pas na enkele weken te ontdekken en toch nog even wat interest te genereren.

Gaat het dan weer om een kleiner bedrag? Dan is het zeer aanneembaar dat je het pas zelf ontdekt nadat de tegenpartij contact opneemt. En stiekem maar hopen dat dat minstens tien jaar later is, want bij kleinere bedragen moet je het voor de interesten natuurlijk niet doen.

Lorenzo Risack
Lorenzo Risack

Lorenzo is jurist en heeft een passie voor het geschreven woord. In een vroegere carrière sleutelde hij aan juridische publicaties en had hij zijn eigen juridisch adviesbureau. Tegenwoordig schrijft hij zowel voor Belgische als Nederlandse media over het ondernemerschap en juridische kwesties. Dit doet hij ook via zijn juridische nieuwsdienst Rechtenkrant.be. Ook voor De Beleggersgids schrijft Lorenzo over juridische thema’s met betrekking tot investeren, beleggen en vastgoed. Dit doet hij op een typerende en eigenzinnige manier.

Gerelateerde artikels